Οι Απόκριες αποτελούν έναν από τους πιο πολύχρωμους και εκφραστικούς εορτασμούς του χρόνου. 
Κάθε φορά που πλησιάζουν, κάτι αλλάζει στην ατμόσφαιρα. Οι άνθρωποι χαμογελούν λίγο πιο εύκολα, τα παιδιά ψάχνουν στολές, οι παρέες κανονίζουν πάρτι, και όλοι μοιάζουν να περιμένουν εκείνη τη μέρα που μπορείς να είσαι ό,τι θες, χωρίς να σε κοιτάξει κανείς περίεργα.
Και δεν έχει σημασία αν τη λες Απόκριες, Halloween ή Día de los Muertos. Η ιδέα είναι ίδια παντού: να ξεφύγεις λίγο από τον εαυτό σου, να θυμηθείς πως μπορείς να παίξεις, να γελάσεις, να ζήσεις πιο ανάλαφρα.
Τι κάνει το Halloween διαφορετικό;
Το Halloween είναι μια γιορτή που έχει τις ρίζες της στη Βόρεια Ευρώπη και σήμερα γιορτάζεται πιο έντονα στην Αμερική, στον Καναδά και στη Μεγάλη Βρετανία.
Ξεκίνησε αιώνες πριν, όταν οι Κέλτες γιόρταζαν το τέλος της σοδειάς και πίστευαν πως εκείνη τη νύχτα τα πνεύματα των νεκρών μπορούσαν να περάσουν στον κόσμο των ζωντανών.
Για να τα τρομάξουν ή να τα ξεγελάσουν, οι άνθρωποι φορούσαν μάσκες και μεταμφιέσεις — και κάπως έτσι γεννήθηκε το έθιμο που σήμερα έχει πάρει τη μορφή μιας μεγάλης, χαρούμενης γιορτής.
Στις μέρες μας, το Halloween είναι περισσότερο παιχνίδι και διασκέδαση. Τα σπίτια στολίζονται με κολοκύθες, ιστούς αράχνης και φαντάσματα, οι γειτονιές γεμίζουν φώτα, και τα παιδιά ντύνονται με κάθε είδους στολές — από ήρωες και νεράιδες μέχρι τέρατα και μάγισσες. Βγαίνουν στους δρόμους και χτυπούν τις πόρτες των σπιτιών φωνάζοντας “trick or treat”, ζητώντας γλυκά ή κάνοντας αστεία σε όποιον δεν τους δώσει.
Οι μεγάλοι το ζουν κι αυτοί με τον δικό τους τρόπο. Οργανώνουν πάρτι με στολές, διαγωνισμούς τρόμου, ή βλέπουν ταινίες με φίλους και ποπ κορν. Είναι μια νύχτα φαντασίας και ελευθερίας, όπου ο καθένας μπορεί να γίνει ό,τι θέλει, να γελάσει με τον φόβο και να απολαύσει τη σκοτεινή πλευρά με χαμόγελο.
Ακόμα κι αν δεν τη ζεις στην Αμερική, τη νιώθεις από τις εικόνες που έχεις δει: τα σπίτια με τις κολοκύθες, τις αυλές γεμάτες καπνό, τα παιδιά που τρέχουν με σακούλες γεμάτες γλυκά, να θυμίζουν σκηνικό του Tim Burton ή του Spielberg των 80s — εκεί όπου η φαντασία συναντά την παιδικότητα και το “trick or treat” μοιάζει με ατάκα βγαλμένη από κάποιο Stranger Things ή Hocus Pocus.
Halloween: Η μαγεία και ο φόβος του Halloween
Ο κινηματογράφος το έκανε σύμβολο. Από το “Halloween” του John Carpenter που έδωσε ζωή στον ψυχρό Michael Myers, μέχρι το “Scream”, το “Nightmare on Elm Street” και το “Friday the 13th”, οι ιστορίες του Halloween μπήκαν για πάντα στη συλλογική φαντασία. Μάσκες, φόβος, σκοτάδι, αλλά και μια παράξενη χαρά, εκείνη τη χαρά του να τρομάζεις με ασφάλεια, να ζεις για λίγο στο όριο ανάμεσα στο αληθινό και το φανταστικό.
Κάθε φορά που βλέπεις μια τέτοια ταινία, είναι σαν να συμμετέχεις κι εσύ στο τελετουργικό: σβήνεις τα φώτα, αφήνεις τον ήχο να σε τυλίξει, και για λίγες ώρες παίζεις κι εσύ τον ρόλο του θεατή-μάρτυρα σε έναν κόσμο όπου όλα μπορεί να συμβούν.
Ίσως γι’ αυτό το Halloween έγινε τόσο αγαπητό. Όχι μόνο γιατί προσφέρει τρόμο, αλλά γιατί σου δίνει την ελευθερία να τον αντιμετωπίσεις με γέλιο, να ζήσεις τον φόβο ακίνδυνα, να μπείς για λίγο σε έναν άλλον κόσμο και να επιστρέψεις σώος, λίγο πιο ελεύθερος, λίγο πιο ζωντανός. Ο κινηματογράφος και η γιορτή μοιράζονται την ίδια υπόσχεση, να σε βάλουν σε έναν άλλον κόσμο και να σε φέρουν πίσω ζωντανό, συγκινημένο, λίγο πιο θαρραλέο.
Οι δικές μας Απόκριες
Στην Ελλάδα, οι Απόκριες έχουν ρίζες βαθιά μέσα στην αρχαιότητα. Συνδέονται με τις Διονυσιακές γιορτές, όπου οι άνθρωποι μεταμφιέζονταν, χόρευαν και συμμετείχαν σε τελετές αφιερωμένες στον θεό Διόνυσο – σύμβολο της μέθης, της γονιμότητας και της χαράς της ζωής.
Με την πάροδο των αιώνων, ο εορτασμός αυτός ενσωματώθηκε στη χριστιανική παράδοση, σηματοδοτώντας την έναρξη της Τριωδίου – της περιόδου πριν τη Μεγάλη Σαρακοστή. Έτσι, οι Απόκριες έγιναν μια περίοδος διασκέδασης πριν τη νηστεία, γεμάτη γέλιο, χορό και μεταμφιέσεις.
Κάθε τόπος και η παράδοσή του, κάθε χωριό και το ξεχωριστό του χρώμα. Στην Πάτρα και τη Ξάνθη, οι δρόμοι γεμίζουν παρελάσεις, μουσικές και πολύχρωμα άρματα — ένα πανηγύρι χαράς που σαρώνει τα πάντα στο πέρασμά του. Στη Θήβα, ο βλάχικος γάμος ξυπνά παλιά έθιμα με τραγούδια και σατιρικά δρώμενα. Στη Νέδουσα, οι κουδουνοφόροι αναβιώνουν τελετές γονιμότητας, πηδώντας και χορεύοντας ασταμάτητα. Και στη Μυτιλήνη, το πνεύμα των Αποκριών γίνεται σπιρτόζικο, σατυρικό και πειραχτικό, με χιούμορ, αυτοσαρκασμό και εκείνη τη γνωστή ελληνική τάση να γελάμε ακόμα και με τα δικά μας λάθη.
Από άκρη σε άκρη της χώρας, το καρναβάλι παίρνει άλλο πρόσωπο, άλλο ρυθμό — άλλοτε παραδοσιακό, άλλοτε σύγχρονο, πάντα όμως αληθινό. Και αν κάπου στο βάθος ακούσεις τα αποκριάτικα τραγούδια της Δόμνας Σαμίου, θα νιώσεις ότι αυτή η γιορτή δεν είναι μόνο για τα παιδιά. Είναι για τα “μεγάλα παιδιά” που ακόμη ξέρουν να χαμογελούν, να χορεύουν και να βρίσκουν χαρά μέσα στο μασκάρεμα της ζωής.
Μια μάσκα, χίλιες ιστορίες
Αλλού τη λένε Halloween, αλλού Καρναβάλι, αλλού Mardi Gras. Όπου κι αν σταθείς όμως, το βλέπεις οτι η ανάγκη είναι η ίδια, να ξεχαστούμε, να γελάσουμε, να αλλάξουμε ρόλο. Να πούμε μια αλήθεια μέσα από μια στολή βρε αδερφέ.
Η μάσκα δεν είναι πάντα για να κρύβεσαι, αλλα καμιά φορά τη φοράς για να πεις αυτό που δε θα τολμούσες διαφορετικά. Να γίνεις λίγο πιο ελεύθερος, λίγο πιο εσύ. Και ίσως εκεί να βρίσκεται το κοινό όλων αυτών των γιορτών: στην επιθυμία να ζήσουμε αλλιώς έστω για λίγο, να γελάσουμε με τους φόβους μας, να τραγουδήσουμε δυνατά χωρίς να σκεφτόμαστε πώς ακουγόμαστε.
Όταν τελειώσει το γλέντι και οι δρόμοι αδειάσουν, οι μάσκες θα μπουν στα κουτιά, αλλά κάτι πάντα μένει. Ένα υπόλοιπο χαράς, μια σπίθα, μια μικρή υπενθύμιση πως κάτω απ’ όλα τα πρόσωπα, είμαστε ακόμα εκείνα τα παιδιά που περιμένουν την επόμενη Αποκριά.