Tony Iommi: Το «Born Again» των Black Sabbath θα αποκτήσει επιτέλους τον ήχο που του αξίζει;

Ο Tony Iommi επιβεβαίωσε ότι εξακολουθεί να σχεδιάζει ένα νέο remix του Born Again, του άλμπουμ που κυκλοφόρησαν οι Black Sabbath το 1983 με τον Ian Gillan στα φωνητικά. Πρόκειται για έναν δίσκο που έχει τη δική του ιδιαίτερη θέση στην ιστορία του συγκροτήματος, όχι μόνο λόγω της ασυνήθιστης σύνθεσής του, αλλά και εξαιτίας της παραγωγής του, η οποία είχε προκαλέσει αρκετές αντιδράσεις από την πρώτη στιγμή.

Σε πρόσφατη συνέντευξή του στον Ian Danter του Planet Rock, ο κιθαρίστας αποκάλυψε ότι οι αυθεντικές πολυκάναλες ταινίες των ηχογραφήσεων, οι οποίες θεωρούνταν χαμένες για πολλά χρόνια, έχουν πλέον εντοπιστεί και μεταφερθεί σε ψηφιακή μορφή.

«Ναι, υπάρχει σχέδιο», ανέφερε ο Iommi, εξηγώντας ότι οι ταινίες είχαν εξαφανιστεί και κανείς δεν γνώριζε πού βρίσκονταν. Τελικά εντοπίστηκαν σε κάποιο αρχείο δισκογραφικής εταιρείας, χωρίς ο ίδιος να είναι βέβαιος ποιος κατάφερε να τις βρει.

Το σημαντικό είναι ότι το υλικό βρίσκεται πλέον στη διάθεσή τους και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μια νέα μίξη.

Ο Iommi ξεκαθάρισε ότι θέλει να προχωρήσει με το εγχείρημα, χωρίς ωστόσο να ανακοινώσει ημερομηνία κυκλοφορίας ή να επιβεβαιώσει ότι οι εργασίες έχουν ξεκινήσει.

Ένας καλός δίσκος με έναν ήχο που προβλημάτισε ακόμη και το συγκρότημα

Το Born Again κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 1983 και παραμένει μία από τις πιο παράξενες αλλά και ενδιαφέρουσες περιόδους των Black Sabbath.

Μετά την αποχώρηση του Ronnie James Dio, το συγκρότημα επέλεξε τον Ian Gillan των Deep Purple για τη θέση του τραγουδιστή. Μια συνεργασία που στα χαρτιά έμοιαζε κάπως απρόσμενη, καθώς οι δύο μπάντες είχαν αρκετά διαφορετική μουσική προσέγγιση, παρά τις κοινές τους ρίζες στο βρετανικό hard rock.

Μαζί με τον Gillan βρίσκονταν οι Tony Iommi, Geezer Butler και Bill Ward, με τον τελευταίο να συμμετέχει για τελευταία φορά σε ολοκληρωμένο studio album των Black Sabbath.

Το αποτέλεσμα ήταν ένας δίσκος με ιδιαίτερα βαριά riffs, σκοτεινή ατμόσφαιρα και τη χαρακτηριστική φωνή του Gillan να κινείται αρκετές φορές έξω από τα όρια που γνωρίζαμε από τους Deep Purple.

Τραγούδια όπως τα «Trashed», «Disturbing the Priest», «Zero the Hero» και το ομώνυμο «Born Again» δείχνουν ότι υπήρχε αρκετά καλό υλικό. Το πρόβλημα ήταν ο τρόπος με τον οποίο αυτό το υλικό έφτασε τελικά στα αυτιά του κοινού.

Η παραγωγή του άλμπουμ χαρακτηρίστηκε από έναν ιδιαίτερα μουντό ήχο, με υπερβολικά έντονες χαμηλές συχνότητες και αρκετά όργανα να χάνονται μέσα στη συνολική μίξη.

Και το παράδοξο είναι ότι, σύμφωνα με τον Iommi, ο δίσκος δεν ακουγόταν έτσι όταν τον άκουγαν στο στούντιο.

Ο κιθαρίστας θυμήθηκε ότι το συγκρότημα ήταν ευχαριστημένο από το αποτέλεσμα κατά τη διάρκεια των ηχογραφήσεων. Στη συνέχεια οι μουσικοί έφυγαν για περιοδεία και, όταν άκουσαν την τελική έκδοση που είχε κυκλοφορήσει, δυσκολεύτηκαν να καταλάβουν τι είχε συμβεί.

Όπως εξήγησε, κάπου στη διαδικασία από το στούντιο μέχρι την κυκλοφορία του δίσκου, ο ήχος άλλαξε σημαντικά.

Ο Ian Gillan έχει εκφράσει παρόμοια άποψη. Σε συνέντευξή του το 2025 είχε χαρακτηρίσει τη μίξη υπερβολική, σημειώνοντας ότι οι χαμηλές συχνότητες ήταν τόσο έντονες ώστε δημιουργούσαν προβλήματα ακόμη και στη ραδιοφωνική μετάδοση.

Παράλληλα, όμως, είχε ξεκαθαρίσει ότι θεωρεί τα τραγούδια πολύ καλά και ότι διατηρεί ευχάριστες αναμνήσεις από τη συνεργασία του με τον Iommi.

Το Born Again έχει αποκτήσει με τα χρόνια ένα δικό του κοινό. Παρότι αρχικά αντιμετωπίστηκε με επιφυλάξεις, αρκετοί φίλοι των Black Sabbath το επανεκτίμησαν, αναγνωρίζοντας την αξία των συνθέσεων πίσω από την προβληματική παραγωγή.

Και εδώ βρίσκεται το ενδιαφέρον της πιθανής νέας μίξης.

Δεν μιλάμε απλώς για ένα remaster, όπου γίνονται επεμβάσεις στον συνολικό ήχο μιας ήδη ολοκληρωμένης ηχογράφησης. Ένα πραγματικό remix επιτρέπει στον παραγωγό να επιστρέψει στα ξεχωριστά κανάλια των οργάνων και των φωνητικών, να αλλάξει τις ισορροπίες και να αναδείξει στοιχεία που ενδεχομένως χάθηκαν στην αρχική έκδοση.

Αυτό θα μπορούσε να δώσει μεγαλύτερη καθαρότητα στις κιθάρες του Iommi, περισσότερο χώρο στα ντραμς του Bill Ward και καλύτερη ισορροπία ανάμεσα στο μπάσο και στα φωνητικά του Gillan.

Υπάρχει, βέβαια, και η άλλη πλευρά.

Ο ίδιος ο Iommi αναγνωρίζει ότι αρκετοί ακροατές έχουν συνηθίσει τον ήχο του Born Again και ορισμένοι μάλιστα τον προτιμούν έτσι. Δεν αποκλείει, λοιπόν, μια νέα μίξη να προκαλέσει καινούριες αντιδράσεις από όσους θεωρούν ότι η αρχική παραγωγή αποτελεί πλέον μέρος της ταυτότητας του άλμπουμ.

Προσωπικά, βρίσκω το Born Again έναν δίσκο με πολύ περισσότερο ενδιαφέρον από όσο του αναγνωρίζεται συνήθως. Δεν είναι το Heaven and Hell ούτε το Mob Rules, και σίγουρα η παρουσία του Gillan δίνει στα τραγούδια έναν διαφορετικό χαρακτήρα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν αξιόλογες συνθέσεις.

Το «Disturbing the Priest», για παράδειγμα, παραμένει ένα από τα πιο ιδιαίτερα τραγούδια εκείνης της περιόδου, ενώ το «Zero the Hero» έχει ένα από εκείνα τα χαρακτηριστικά riffs του Iommi που δύσκολα μπερδεύεις με κάποιον άλλον κιθαρίστα.

Θα είχε πραγματικό ενδιαφέρον να ακούσουμε αυτές τις συνθέσεις με μια πιο καθαρή παραγωγή, χωρίς όμως να χαθεί η σκοτεινή ατμόσφαιρα που τις χαρακτηρίζει.

Γιατί υπάρχει μια λεπτή διαφορά ανάμεσα στο να διορθώσεις τα προβλήματα ενός παλιού δίσκου και στο να του αφαιρέσεις τον χαρακτήρα του.

Το θετικό είναι ότι ο Iommi δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει το εγχείρημα ως μια απλή επανέκδοση για συλλεκτικούς λόγους. Έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θέλει να ακούσει το Born Again πιο κοντά σε αυτό που θυμάται από τις αρχικές ηχογραφήσεις.

Τα σχέδια για το remix συζητούνται ήδη από το 2021 και η ανάκτηση των ταινιών αποτελεί σημαντική εξέλιξη, αλλά δεν υπάρχει ακόμη επίσημο χρονοδιάγραμμα.

Μέχρι τότε, το Born Again παραμένει ένας δίσκος που αξίζει να επιστρέψει κανείς σε αυτόν, ακόμη και με τον προβληματικό του ήχο. Ίσως μια νέα μίξη να μας βοηθήσει να εκτιμήσουμε περισσότερο τις συνθέσεις του. Ίσως πάλι να διαπιστώσουμε ότι έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ την αρχική έκδοση, ώστε καμία αλλαγή δεν θα μας ακούγεται απολύτως σωστή.

Σε κάθε περίπτωση, θα έχει ενδιαφέρον να ακούσουμε τι πραγματικά υπήρχε στις ταινίες του 1983.